آیا از ظاهر ناخنتان ناراضی هستید؟ آیا لکههای زرد یا سفید روی ناخنهایتان دیده میشود؟ اگر پاسخ شما مثبت است، ممکن است به قارچ ناخن مبتلا باشید. این مشکل شایع، نه تنها ظاهر ناخنتان را تحت تاثیر قرار میدهد، بلکه میتواند باعث درد، خارش و حتی عفونتهای جدیتر شود.
در این مقاله، قصد داریم به طور کامل به بررسی علل ایجاد قارچ ناخن، علائم آن و مهمتر از همه، روشهای درمان خانگی و دارویی این مشکل بپردازیم. با ما همراه باشید تا با این بیماری بیشتر آشنا شوید و بتوانید از شر آن خلاص شوید.
قارچ ناخن چیست؟
قارچ ناخن یا اونیکومایکوز یک عفونت رایج است که در آن قارچها به ناخنهای دست یا پا حمله کرده و باعث تغییر شکل، رنگ و ضخامت آنها میشوند. این عفونت اغلب در ناخنهای پا اتفاق میافتد و میتواند باعث درد، ناراحتی و ظاهر ناخوشایند ناخنها شود.
انواع قارچ ناخن دست و پا
همانطور که گفته شد، قارچ ناخن یک بیماری شایع است که انواع مختلفی دارد. هر کدام از این نوع قارچها ویژگیها، علائم و روشهای درمانی خاص خود را دارند. در ادامه به بررسی دقیق هر یک از این انواع میپردازیم:
-
قارچ ناخن سابانگووال دیستال (Distal subungual infection)
این نوع قارچ ناخن، شایعترین نوع آن است و معمولاً از لبه آزاد ناخن شروع شده و به سمت عقب گسترش مییابد. در این نوع عفونت، بستر ناخن و قسمت زیرین صفحه ناخن به قارچ آلوده میشود.
-
قارچ ناخن سطحی سفید (White superficial infection)
این نوع قارچ ناخن، بیشتر در سطح ناخن و لایههای خارجی آن دیده میشود. معمولاً با ایجاد لکههای سفید و پوستهپوسته روی ناخن مشخص میشود.
-
قارچ ناخن سابانگووال پروگزیمال (Proximal subungual infection)
این نوع قارچ ناخن، نسبت به دو نوع قبلی کمتر شایع است و معمولاً از قسمت نزدیک به پوست شروع میشود. در این نوع عفونت، قارچها از طریق چین ناخن پروگزیمال به داخل ناخن نفوذ میکنند.
-
عفونت کاندیدا (Candida infection)
عفونت کاندیدا ناخن معمولاً از اطراف ناخن، یعنی جایی که کوتیکول قرار دارد، شروع میشود. این عفونت اغلب باعث تورم، قرمزی و جداشدن ناخن از بستر آن میشود. همچنین ممکن است لکههای رنگی مانند سفید، زرد، سبز یا سیاه روی ناخن ظاهر شود. ناخنهای آلوده به کاندیدا معمولاً حساس هستند و با فشار دادن دردناک میشوند.
-
قارچ ناخن کاشت
متأسفانه، از عوارض کاشت ناخن مبتلا شدن به قارچ است. دلایل مختلفی برای این اتفاق وجود دارد از جمله استفاده از ابزارهای آلوده در سالنهای زیبایی و عدم رعایت بهداشت فردی است. در صورت مشاهده هرگونه علائم قارچ در ناخنهای کاشته شده، باید سریعا برای درمان اقدام کرد.
دلایل ابتلا به قارچ ناخن
حالا سوال اینجاست که چرا قارچ ناخن پیش میآید؟ در ادامه به این دلایل اشاره میکنیم:
محیطهای گرم و مرطوب: قارچها در محیطهای گرم و مرطوب به خوبی رشد میکنند. بنابراین، پوشیدن کفشهای تنگ و بسته به مدت طولانی، تعریق زیاد پا و قرار گرفتن در محیطهای مرطوب مانند استخرها، رختکنها و حمامهای عمومی، خطر ابتلا به قارچ ناخن را افزایش میدهد.
آسیب به ناخن: هرگونه آسیب به ناخن، مانند شکستگی یا ترک خوردگی، میتواند راهی برای ورود قارچ به زیر ناخن باشد.
سیستم ایمنی ضعیف: افراد با سیستم ایمنی ضعیف، مانند افراد مبتلا به دیابت، ایدز یا افرادی که تحت شیمی درمانی هستند، بیشتر در معرض ابتلا به قارچ ناخن هستند.
افزایش سن: با افزایش سن، ناخنها ضخیمتر و شکنندهتر میشوند و در نتیجه بیشتر مستعد ابتلا به عفونت قارچی هستند.
بیماریهای پوستی: برخی بیماریهای پوستی مانند پسوریازیس میتوانند خطر ابتلا به قارچ ناخن را افزایش دهند.
استفاده از ناخن مصنوعی: استفاده مکرر از ناخن مصنوعی و چسبهای ناخن میتواند به ناخن آسیب رسانده و خطر ابتلا به قارچ را افزایش دهد.
تماس با افراد آلوده: تماس مستقیم با افراد مبتلا به قارچ ناخن، به خصوص در محیطهای عمومی، میتواند باعث انتقال عفونت شود.
علائم قارچ ناخن چیست؟
علائم بالینی قارچ ناخن را میتوان به راحتی با مشاهده مستقیم ناخن تشخیص داد. این علائم شامل موارد زیر میشود:
تغییر رنگ ناخن: ناخن ممکن است زرد، سفید، قهوهای یا حتی سیاه شود.
ضخیم شدن ناخن: ناخن ضخیمتر و شکنندهتر از حالت طبیعی میشود.
تغییر شکل ناخن: ناخن ممکن است تغییر شکل داده و از بستر ناخن جدا شود.
بوی بد ناخن: ناخنهای آلوده ممکن است بوی نامطبوعی داشته باشند.
درد و التهاب: در برخی موارد، قارچ ناخن ممکن است باعث درد و التهاب در اطراف ناخن شود.
شکننده شدن ناخن: ناخنها شکنندهتر شده و به راحتی میشکنند.
پوست خشک و پوستهپوسته اطراف ناخن: پوست اطراف ناخن ممکن است خشک و پوستهپوسته شود.
تغییر بافت ناخن: بافت ناخن ممکن است تغییر کرده و ناهموار شود.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به قارچ زیر ناخن هستند؟
عفونت قارچی ناخن دلایل مختلفی دارد و هر کدام از این دلایل، درمان مخصوص به خود را میطلبد. خوشبختانه، بسیاری از این دلایل قابل پیشگیری هستند. با این حال، برخی از افراد به دلیل شرایط خاص خود، بیشتر در معرض ابتلا به این نوع عفونت قرار دارند. این افراد شامل موارد زیر میشوند:
- ابتلا به دیابت
- بیماری که باعث گردش خون ضعیف میشود
- سنین بالای ۶۵ سال
- استفاده از ناخن مصنوعی
- شنا در یک استخر عمومی
- وجود آسیب ناخن
- داشتن آسیب پوستی در اطراف ناخن
- وجود رطوبت طولانی مدت در انگشتان دست یا پا
- ضعف سیستم ایمنی
- استفاده از کفشهای پنجه بسته مانند کفش تنیس یا چکمه
راه های تشخیص ابتلا به قارچ ناخن
تشخیص دقیق قارچ ناخن برای انتخاب درمان مناسب بسیار مهم است. درمانهای مختلفی برای قارچ ناخن وجود دارد که بسته به نوع قارچ و شدت عفونت، انتخاب میشوند. حالا سوال اینجاست که تشخیص قطعی قارچ ناخن چگونه انجام میشود؟ پزشک برای تأیید تشخیص قارچ ناخن، معمولاً به آزمایشهای زیر نیاز دارد:
- میکروسکوپی: در این آزمایش، نمونهای کوچک از ناخن زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا وجود قارچها به طور مستقیم مشاهده شود.
- کشت قارچ: نمونهای از ناخن در محیط کشت قرار داده میشود تا قارچها در آن رشد کنند و نوع دقیق قارچ شناسایی شود. این آزمایش ممکن است چند هفته طول بکشد.
- بیوپسی: در برخی موارد، پزشک ممکن است نمونه کوچکی از ناخن را برای بررسی زیر میکروسکوپ بردارد.
- آزمایشهای مولکولی: این آزمایشها به تشخیص سریعتر نوع قارچ کمک میکنند.
راه های درمان قارچ ناخن دست و پا
معمولاً برای درمان عفونت قارچ ناخن، استفاده از محصولات بدون نسخه توصیه نمیشود زیرا اثربخشی آنها به اندازه داروهای تجویزی نیست. پزشک شما ممکن است یکی از داروهای ضد قارچ زیر را برایتان تجویز کند:
- داروهای خوراکی: تربینافین (لامیسیل)، ایتراکونازول (اسپورانوکس)، فلوکونازول (دیفلوکان) و گریزئوفولوین (گریس-پگ) از جمله داروهای رایجی هستند که برای درمان قارچ ناخن تجویز میشوند.
- داروهای موضعی: علاوه بر داروهای خوراکی، پزشک ممکن است لاکهای ضد قارچ یا کرمهای موضعی را نیز تجویز کند. این داروها به صورت مستقیم روی ناخن مالیده میشوند.
- لیزر: درمان با لیزر پینپوینت یکی از روشهای جدید و موثر برای درمان قارچ ناخن است. این روش بدون درد و عوارض جانبی بوده و نیاز به دوره نقاهت ندارد.
درمان خانگی قارچ ناخن
ابتدا باید بدانید، همیشه قبل از شروع هر نوع درمان خانگی باید با پزشک تخصصی مشورت کنید. مخصوصاً اگر قارچ ناخن خیلی پیشرفته یا همراه با درد و التهاب باشد. گرچه بعضی از درمانهای خانگی ممکن است در برخی افراد و در مراحل اولیه قارچ ناخن موثر باشند، اما برای موارد شدیدتر، معمولا نیاز به درمانهای دارویی قویتر وجود دارد. در ادامه به برخی از درمانهای خانگی رایج برای قارچ ناخن اشاره میکنیم:
- روغن درخت چای
- جوش شیرین
- روغن پونه کوهی
- سیر
- سرکه (به خصوص سرکه سیب)
- دهانشویه
- روغن نارگیل
- نمک اپسوم
- آب اکسیژنه
- روغن زیتون
- چای سیاه
- روغن گل میخک
- آرد ذرت
- رژیم غذایی مناسب
- آب گرم
-
اسانس های ضد قارچ
به گفته سایت دکتر مجید : اسانسها یکی از محبوبترین روشهای درمان قارچ ناخن محسوب میگردند که دارای خواص ضد میکروبی و ضد قارچی هستند و به همین خاطر به درمان قارچی ناخن کمک میکنند.
یک یا چند مورد از موارد زیر را (از 2 تا 3 قطره استفاده کنید) با روغن حامل مانند روغن زیتون یا روغن نارگیل (20 قطره) مخلوط کنید و دو تا سه بار در روز به مدت چند هفته روی ناحیه آسیبدیده بمالید:
مدت زمان درمان قارچ ناخن
مدت زمان درمان قارچ ناخن به عوامل مختلفی از جمله نوع قارچ، شدت عفونت و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. ممکن است چندین ماه طول بکشد تا عفونت به طور کامل برطرف شود. محلولهای موضعی معمولاً برای درمان قارچ ناخن پا کمتر موثر هستند.
راه های جلوگیری از ابتلا به قارچ ناخن
در این قسمت به مهمترین راهکارها برای جلوگیری از ابتلا به قارچ ناخن اشاره میکنیم:
پاهای خود را خشک نگه دارید: پس از دوش گرفتن یا شنا، پاهای خود را به طور کامل خشک کنید، بهخصوص بین انگشتان پا باید خشک شود.
از جورابهای نخی استفاده کنید: جورابهای نخی رطوبت را بهتر جذب میکنند و از رشد قارچها جلوگیری میکنند.
جورابهای خود را روزانه عوض کنید: روزانه جورابهای خود را عوض کنید تا از تجمع رطوبت و رشد قارچها جلوگیری شود.
کفشهای مناسب بپوشید: از پوشیدن کفشهای تنگ و بسته خودداری کنید و کفشهایی را انتخاب کنید که هوا در آنها جریان داشته باشد.
ناخنهای خود را کوتاه نگه دارید: ناخنهای بلند محیط مناسبی برای رشد قارچها هستند.
ابزارهای شخصی را ضدعفونی کنید: قیچی ناخن و سایر ابزارهای شخصی را پس از هر بار استفاده ضدعفونی کنید.
در مکانهای عمومی از دمپایی استفاده کنید: در مکانهای عمومی مانند استخرها، سونا و باشگاههای ورزشی از دمپایی استفاده کنید.
از رفتن بر روی سطوح مرطوب و مشترک خودداری کنید: از راه رفتن بر روی سطوح مرطوب و مشترک مانند کف دوش حمامهای عمومی خودداری کنید.
مرطوب نگه داشتن پوست: استفاده از کرمهای مرطوبکننده برای جلوگیری از خشکی پوست و ایجاد ترکهای کوچک که میتوانند محل ورود قارچها باشند، مفید است.
کلام آخر
در نهایت، قارچ ناخن، عفونتی شایع است که با تشخیص دقیق و درمان مناسب قابل کنترل است. رعایت بهداشت فردی، استفاده از کفش مناسب و مراجعه به پزشک در صورت مشاهده علائم، از جمله راهکارهای موثر برای پیشگیری و درمان این بیماری است. اگر تجربهای در این زمینه دارید، برامون در بخش نظرات کامنت کنید.
سوالات متداول
آیا قارچ ناخن مسری است؟
بله، قارچ ناخن میتواند از فردی به فرد دیگر، از طریق تماس مستقیم با ناخنهای آلوده یا استفاده مشترک از وسایل شخصی مانند قیچی ناخن، مسری باشد.
آیا درمان خانگی برای قارچ ناخن موثر است؟
برخی از درمانهای خانگی مانند استفاده از سرکه سیب یا روغن درخت چای ممکن است در مراحل اولیه و در کنار درمانهای پزشکی موثر باشند، اما برای درمان کامل، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم قارچ ناخن مانند تغییر رنگ، ضخیم شدن یا شکنندگی ناخنها را مشاهده کردید، بهتر است به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید تا تشخیص دقیق و درمان مناسب را دریافت کنید.
آیا قارچ ناخن قابل پیشگیری است؟
بله، با رعایت بهداشت فردی، خشک نگه داشتن پاها، استفاده از کفش مناسب و عدم اشتراکگذاری وسایل شخصی، میتوانید از ابتلا به قارچ ناخن پیشگیری کنید.
