راهکارهای افزایش شیر مادر [5+ روش خانگی]

شیر مادر بهترین و مفیدترین غذا برای کودکان تا دوسالگی است و هیچ ماده غذایی دیگری نمی‌تواند جای آن را برای نوزاد بگیرد. اگر شیرتان کم است و تصمیم گرفته‌اید شیر خشک را جایگزین آن کنید، بهتان توصیه می‌کنیم این مطلب را بخوانید.

روش‌های خانگی، سنتی و دارویی بسیاری زیادی وجود دارد که انجام آنها باعث افزایش شیر مادر می‌شود. پس اگر نگران تغذیه نوزادتان هستید و کم شدن شیر نگرانتان کرده است این مطلب را تا انتها بخوانید و با بهترین و ساده ترین راهکارهای افزایش شیر مادر آشنا شوید.

راهکارهای خانگی افزایش شیر مادر

کم بودن شیر مادر یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های مادران شیرده در دوران شیردهی است. دلایل مختلفی مانند استرس، کم بودن غده‌های شیری، احتقان پستان و غیره باعث بروز این مشکل می‌شوند که در مقاله علت کم بودن شیر مادر به طور مفصل به آن پرداختیم. خوشبختانه، راهکارهای خانگی بسیاری برای افزایش شیر مادر وجود دارد که با رعایت آن‌ها می‌توانید تولید شیرتان را افزایش دهید. در ادامه با این راهکارهای خانگی آشنا می‌شویم:

1) نوشیدن آب به میزان کافی

یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای افزایش شیر مادر، نوشیدن آب به میزان کافی در طول روز است. درست است که با مادر شدن دغدغه‌تان در طول روز بیشتر و بیشتر می‌شود؛ اما فراموش نکنید که بدن شما مانند یک کارخانه است و برای تولید شیر باکیفیت، به مواد اولیه کافی، از جمله آب، نیاز دارد.

داشتن یک برنامه منظم برای نوشیدن آب، به شما کمک می‌کند تا بدن خود را هیدراته نگه دارید و به سلامت خود و نوزادتان کمک کنید. اگر فراموش می‌کنید آب بنوشید، توصیه می‌کنیم یک بطری آب با اندازه مناسب انتخاب کنید و آن را همیشه همراه خود داشته باشید.

2) پیروی از رژیم غذایی مناسب

رژیم غذایی مادر نقش بسیار مهمی در تولید و کیفیت شیر تولید شده دارد. اگر احساس می‌کنید شیرتان کم شده است، توصیه می‌کنیم حتما رژیم غذایی‌تان را تغییر دهید. سبزیجات فصلی و تازه، میوه‌های تازه، تخم مرغ، برنج و غلات، حبوبات، ماست و فرآورده‌های لبنی، نان‌های سبوس‌دار، کنجد، بادام و غیره برخی از بهترین مواد غذایی برای افزایش شیر مادر است. توصیه می‌کنیم حتما این مواد غذایی را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.

3) ماساژ سینه‌ها قبل از شیر دادن به کودک

ماساژ سینه یکی از راهکارهای طبیعی افزایش شیر مادر است. زمانی که سینه‌ها را ماساژ می‌دهید، جریان خون در این ناحیه افزایش یافته و هورمون پرولاکتین (این هورمون نقش کلیدی در تولید شیر دارد) تحریک می‌شود. در واقع، ماساژ سینه با ایجاد حس آرامش و تحریک عصب‌های اطراف پستان، نقش موثری در افزایش تولید شیر مادر دارد.

برای ماساژ سینه، می‌توانید با نوک انگشتان به آرامی روی سینه‌ها حرکت کرده و آن‌ها را به صورت دایره‌ای یا خطی ماساژ دهید.

4) استراحت کافی

یکی از دلایل اصلی کاهش شیر مادر، خستگی بیش از حد است. خصوصاً در ماه‌های اولیه شیردهی، بدن مادر به استراحت بیشتری نیاز دارد. اگر شیرتان کم شده است، سعی کنید میزان استراحتتان را در طول روز چند ساعت بیشتر کنید مثلا دو ساعت از بعد از ظهرتان را به استراحت کردن اختصاص دهید و از همسر و سایر اعضای خانواده بخواهید که به شما در انجام دادن کارهای خانه کمک کنند.

فراموش نکنید که خواب کافی و کاهش فعالیت‌های سنگین، به بدن کمک می‌کند تا انرژی لازم برای تولید شیر را تامین کند.

5) محدود کردن مصرف برخی مواد غذایی

اگر می‌خواهید شیرتان بیشتر شود و نوزادتان آرام و راحت‌تر باشد، در انتخاب مواد غذایی خود بیشتر دقت داشته باشید. فراموش نکنید که برخی از دمنوش‌ها مانند دمنوش نعنا و مریم گلی باعث خشک شدن شیر می‌شوند. برای جلوگیری از کم شدن شیر از زیاده‌روی در مصرف جعفری، پونه‌ی کوهی، یاس و بومادران نیز خودداری کنید.

فراموش نکنید مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار مثل چای، قهوه و نوشابه‌های گازدار و همچنین غذاهای تند و ادویه‌دار می‌تواند طعم شیر مادر را تغییر دهد و باعث بی‌قراری، بی‌خوابی و دل‌درد نوزاد شود.

6) کاهش مصرف شیرخشک

یکی از دیگر روش‌های عالی و کاربردی برای افزایش میزان شیر مادر کم کردن میزان مصرف شیر خشک است. در نظر داشته باشید که هر بار که به نوزاد شیر خشک داده می‌شود، مدت زمان و شدت مکیدن او از سینه مادر کاهش می‌یابد. مکیدن موثر و طولانی مدت، محرک اصلی برای تولید شیر است. از طرفی مکیدن شیشه برای نوزاد بسیار راحت‌تر از مکیدن سینه مادر است. این تفاوت باعث می‌شود نوزاد به تدریج به مکیدن شیشه عادت کرده و از سینه مادر به خوبی تغذیه نکند.

7) افزایش تعداد دفعات شیردهی

شیر دهی مکرر، یکی از بهترین روش‌ها برای افزایش شیر مادر است. هرچه نوزادتان در فواصل زمانی کوتاه‌تر شیر بخورد، بدن شما بیشتر تحریک شده و شیر بیشتری تولید می‌کند. بنابراین، نگران کم شدن شیرتان نباشید و هر زمان که نوزادتان درخواست شیر کرد، به او شیر بدهید. این کار علاوه بر افزایش میزان شیر، به تقویت پیوند عاطفی بین مادر و نوزاد کمک می‌کند.

بیشتر بخوانید: علت کم بودن شیر مادر چیست؟

راهکارهای افزایش شیر مادر در طب سنتی

در بخش قبلی، به برخی از روش‌های خانگی برای افزایش شیر مادر پرداختیم. اما طب سنتی نیز راهکارهای بسیار زیادی برای تقویت شیردهی مادران دارد که در این بخش به آنها خواهیم پرداخت:

• رازیانه:

رازیانه یکی از بهترین گیاهان دارویی برای افزایش شیر مادر است. این گیاه حاوی موادی است که غدد شیری بدن را تحریک کرده و از طریق افزایش هورمون‌های مرتبط با شیردهی، باعث افزایش شیر مادر می‌شود.

• زیره:

بسیاری از کارشناسان طب سنتی معتقدند که مصرف زیره ارتباط مستقیمی با افزایش شیر مادر دارد. از همین رو توصیه می‌شود مصرف زیره را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.

• تخم بذر کتان:

یکی از دیگر خوراکی‌های مهم که تاثیر مستقیمی بر افزایش میزان شیر مادران دارد، تخم کتان است. تخم کتان سرشار از فیتواستروژن‌ بوده و با تحریک غدد شیردهی باعث افزایش شیر مادر می‌شود.

• دانه شنبلیله:

دانه شنبلیله یکی از دیگر خوراکی‌های مفیدی است که مصرف مستمر آن می‌تواند شیر مادر را افزایش دهد. علاوه بر خاصیت افزایش شیر جویدن جوانه دانه شنبلیله با شیر، برای درمان یبوست بعد از زایمان بسیار مفید است.

• برگ شوید:

به عقیده کارشناسان طب سنتی مصرف برگ شوید می‌تواند شیر مادران را افزایش دهد. این گیاه همچنین سرشار از ویتامین k و فیبر بوده و در تامین خون از دست رفته مادران بسیار موثر است.

• گل گاوزبان:

یکی از روش‌های سنتی و طبیعی برای افزایش شیر مادر، استفاده از گیاه گل گاوزبان است. این گیاه به عنوان یکی از گیاهان با خاصیت شیرافزا شناخته شده و می‌تواند در افزایش شیر مادران تاثیرگذار باشد.

9 خوراکی افزایش شیر مادر 

داشتن یک رژیم غذایی مناسب در دوران شیردهی، می‌تواند تاثیر مستقیمی بر میزان شیردهی شما داشته باشد. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که خوردن برخی از خوراکی‌ها شیر مادر را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. برخی از این خوراکی‌ها عبارتند از:

• شوربای جو: این ماده غذایی سرشار از فیبر بوده و نه تنها باعث افزایش شیر می‌شود بلکه سرشار از انرژی بوده و مصرف آن به کنترلدیابت بعد از بارداری نیز کمک می‌کند. اگر طعم شوربا را دوست ندارید، می‌توانید از جو دوسر در انواع شیرینی‌ها، کیک‌ها و حتی اسموتی‌ها استفاده کنید.
• سیر: مصرف مستمر سیر در رژیم غذایی می‌تواند شیر مادر را به طور چشمگیری افزایش دهد. این گیاه علاوه بر افزایش خواص بسیار زیاد دیگری مانند درمان عفونت‌های باکتریایی و ویروسی، جلوگیری از رشد مخمر در هنگام استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها، کاهش فشار خون، بهبود عملکرد دستگاه گوارش و درمان بی‌خوابی دارد.
• برنج قهوه‌ای: برنج قهوه‌ای یکی از دیگر مواد غذایی تاثیرگذار بر افزایش شیر مادران است. این ماده غذایی سرشار از مواد معدنی بوده و علاوه بر آن که شیر مادران را افزایش می‌دهد، به پاک‌سازی بدن از سموم نیز کمک می‌کند.
• کنجد: این دانه سرشار از کلسیم بوده و علاوه بر زیاد کردن شیر مادران در رشد کودکان نیز نقشی مهم و اساسی دارد.
• مارچوبه: ویتامین‌های A و K و فیبر فراوان موجود در مارچوبه، غدد تولید شیر را تحریک کرده و به افزایش تولید شیر کمک می‌کنند.
• گریپ فروت: این میوه پرخاصیت با داشتن ویتامین‌ها و مواد معدنی فراوان، به تقویت بدن و افزایش تولید شیر کمک می‌کند.
• ماهی قزل‌آلا: این نوع از ماهی سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ بوده و برای سلامت مادر و نوزاد بسیار مهم است. این اسیدهای چرب به افزایش تولید شیر کمک کرده و همچنین باعث تقویت مغز و بینایی نوزاد می‌شود.
• هویج: ویتامین A فراوان در هویج، کیفیت شیر را بهتر کرده و به رشد بهتر نوزاد کمک می‌کند. پس اگر مادر شیرده هستید، حتما هویج را در برنامه غذایی خود قرار دهید.
• نخود: این حبوبات سرشار از پروتئین، فیبر، کلسیم و ویتامین‌های گروه B است که علاوه بر افزایش تولید شیر به حفظ سلامت مادر و نوزاد کمک بسیار زیادی می‌کند.

5 دمنوش افزایش شیر مادر

اگر اهل خوردن دمنوش هستید باید بگوییم که دمنوش‌های بسیار زیادی وجود دارند که خوردن آن‌ها باعث افزایش شیر می‌شود. در این بخش با ما همراه باشید تا نگاهی به این دمنوش‌ها بیندازیم:

1)  دمنوش رازیانه برای افزایش شیر

این دمنوش یکی از بهترین دمنوش‌های شیرافزا برای مادران شیرده است. با خوردن این دمنوش هورمون‌ها و غدد تولید کننده شیر در بدن تحریک می‌شوند و همین موضوع باعث افزایش شیر می‌شود. فراموش نکنید که نباید در مصرف این دمنوش زیاده‌روی داشته باشید، چرا که مصرف بیش از حد رازیانه، عوارضی از قبیل تهوع، استفراغ و اسهال به همراه خواهد داشت.

2) دمنوش شنبلیله در افزایش شیر مادر

شنبلیله، این گیاه معطر و پرخاصیت، علاوه بر اینکه منبع غنی از آهن و ویتامین B است، به افزایش تولید شیر مادر نیز کمک می‌کند. شنبلیله سطح پرولاکتین (هورمون مسئول تولید شیر) را افزایش داده و تولید شیر را بیشتر می‌کند.

اما دقت کنید، اگر دیابت دارید یا مبتلا به بیماری کلیوی یا کبدی هستید، حتما قبل از مصرف شنبلیله با پزشک خود مشورت کنید. همچنین، مصرف بیش از حد این گیاه می‌تواند عوارضی مثل دل درد و سردرد ایجاد کند.

3) دمنوش گزنه و افزایش تولید شیر مادر

گزنه یکی از دیگر گیاهان پرخاصیتی است که قرن‌ها به عنوان یک داروی طبیعی برای افزایش شیر مادران مورد استفاده قرار می‌گرفته است. گزنه با تحریک هورمون پرولاکتین، به افزایش حجم شیر کمک می‌کند. همچنین، این گیاه سیستم لنفاوی را تقویت کرده و از این طریق به جریان بهتر شیر در بدن مادر کمک می‌کند.

4) دمنوش چوب طبل

دمنوش گیاه چوب طبل که به آن مورینگا می‌گویند یکی از دیگر دمنوش‌های عالی و پرخاصیت برای افزایش شیر مادر است. این گیاه پرخاصیت، علاوه بر اینکه سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی است، هورمون پرولاکتین که وظیفه تولید شیر را دارد، در بدن مادر تحریک کرده و از این طریق باعث افزایش تولید شیر در مادر می‌شود.

5) دمنوش برگ تمشک قرمز

شاید نام این دمنوش را کمتر شنیده باشید، اما این دمنوش یکی از دیگر دمنوش‌های عالی برای افزایش شیر مادران است. یکی از مهم‌ترین دلایل اثربخشی برگ تمشک قرمز بر افزایش شیردهی، تاثیر این دمنوش در افزایش سطح پرولاکتین است. این دمنوش علاوه بر افزایش شیردهی، عضلات رحم را تقویت کرده و باعث بهبود انقباضات رحم پس از زایمان و در نتیجه کاهش خونریزی می‌شود.

دارو و مکمل‌های طبیعی برای افزایش شیر مادر

تا اینجای متن با روش‌‌های طبیعی افزایش شیر مادر آشنا شدیم. در ادامه چند مکمل و  دارو جهت افزایش شیر مادر را معرفی می‌کنیم:

• مکمل مولتی ویتامین: دوران شیردهی، نیاز بدن را به ویتامین‌ها و مواد معدنی افزایش می‌دهد. مولتی ویتامین، ضمن تامین این نیازها، به افزایش شیر و بهبود کیفیت آن کمک می‌کند.
• قطره شیرافزا: این قطره ترکیبی از چهار گیاه قدرتمند شامل رازیانه، زیره، شنبلیله و شوید بوده و یک مکمل گیاهی موثر برای افزایش تولید شیر مادر است. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف شیرافزا نه تنها باعث افزایش تولید شیر می‌شود، بلکه کیفیت شیر را نیز بهتر می‌کند.
• قرص دومپریدون: این قرص سطح هورمون پرولاکتین را افزایش داده و از این طریق باعث افزایش شیر مادران می‌شود.

کلام آخر

کمبود شیر مادر یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های مادران است. اما نگران نباشید، با رعایت چند راهکار ساده می‌توانید حجم شیر خود را افزایش دهید. داشتن یک رژیم غذایی سالم، شیردادن مکرر به نوزاد، استفاده از برخی دمنوش‌های و غیره همگی می‌توانند به شما در این مسیر کمک کنند. به نظر شما بهترین راه برای افزایش شیر مادر چه روشی است؟ شما روش طبیعی و خانگی را پیشنهاد می‌کنید یا مصرف دارو؟

سوالات متداول

منبع: wicbreastfeeding